ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ:
Η προσευχή αυτή, είναι αρχαία. Είναι αχειροποίητος! Εμφανίστηκε στον
προθάλαμο της Μονής στο Κρέμλ της Εκκλησίας του Μιχαήλε Αρχιστράτιγε
(Αρχιστράτηγου Μιχαήλ). Σύμφωνα με τη ρωσική παράδοση, ο άνθρωπος που θα
διαβάσει αυτήν την προσευχή, από την ημέρα εκείνη, δεν θα τον αγγίζει
ούτε διάβολος, ούτε κακός άνθρωπος και με κολακεία δεν θα προσβληθεί η
καρδιά του. Καί αν πεθάνει, τότε και κόλαση η ψυχή του δεν θα πάρει.
Κύριε Θεέ, Βασιλεύ Μέγα, Άναρχε! Απόστειλον, Κύριε, τον Σον
Αρχάγγελον Μιχαήλ, επί τον δούλον Σου (όνομα) ίνα ρύσης με από εχθρών
ορατών και αοράτων. «Αρχάγγελε Κυρίου Μιχαήλ, δος ειρήνην και ευημερίαν τω Σω δούλω (όνομα). Αρχάγγελε Κυρίου Μιχαήλ, των δαιμόνων μαχητά, πολέμησον τους εχθρούς
τους πολεμούντας με, ποίησον αυτούς ώσπερ αμνούς και απόστρεψον αυτούς
ως ο άνεμος την κόνιν.
Ω Μέγα Αρχάγγελε Κυρίου Μιχαήλ! Αρχιστράτηγε, Πρώτε των εξαπτερύγων
Χερουβείμ και Σεραφείμ και πάντων των Αγίων, γενού μοι προστάτης και
βοηθός εν ταίς θλίψεσι και ταίς στενοχωρίαις μου, εν τη ερήμω, εις τας
οδούς, εις τους ποταμούς, και εν τη θαλάσση γενού μοι γαλήνιος λιμήν. Σώσον με, Αρχάγγελε Μιχαήλ, από των πονηριών του διαβόλου, όταν
ακούσης με, τον αμαρτωλόν δούλον (όνομα), καλούντα το όνομά Σου το
Άγιον. Γενού μοι βηθός ταχύς και επάκουσον της προσευχής μου.
Ω Μέγα Αρχάγγελε Μιχαήλ! Νίκα πάντας τους εναντίους μου τη δυνάμει
του Τίμιου και Ζωοποιού Ουράνιου Σταυρού του Κυρίου, ευχαίς της
Υπεραγίας Θεοτόκου, των Αγίων Αγγέλων, των Αποστόλων, του Αγίου Προφήτου
Ηλιού, του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, του Αγίου Ανδρεου του διά
Χριστόν Σαλού, του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Νικήτα και Ευσταθίου και πάντων
Σου των Αγίων.
Ω Μέγα Αρχάγγελε Μιχαήλ! Βοήθει με τον αμαρτωλόν δούλον Σου (όνομα),
σώσον με από σεισμού, πλημμύρας και πυρός, από αοράτων ενθρών, από
ανοήτου θανάτου, από παντός κακού και από πονηρών δαιμόνων, Μέγα Μιχαήλ
Αρχάγγελε Κυρίου, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν».
Ένα από τα υπέροχα τροπάρια της Υμνογραφίας μας. Το τροπάριο αυτό
είναι ιδιόμελο, έχει δηλαδή δική του μελωδία, ψάλλεται στον β' ήχο και
ανήκει στα Στιχηρά του Εσπερινού των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου).
Στιχηρά ονομάζονται τα τροπάρια, που ψάλλονται μετά από κάθε στίχο των
Ψαλμών του Εσπερινού και των Αίνων του Όρθρου. Ο ποιητής του Ύμνου
Ανατόλιος (8ος αι.), μοναχός της I. μονής
Στουδίου Κωνσταντινουπόλεως.
Οι 318 θεοφόροι Πατέρες, οι οποίοι συνεκρότησαν την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ. και ομολόγησαν την πίστη των Προφητών και Αποστόλων.
Ιταλοβυζαντινό (;) αντίγραφο του 13ου αιώνα της Παναγίας Αγιοσορίτισσας. Διαστάσεις 65 Χ 103 εκ. Σήμερα βρίσκεται στην εκκλησία Chiesa di Santa Maria Maggiore, Τίβολι.
Άσμα Ασμάτων, ξυλογραφία του Τάσσου για τη μεταγραφή του Γιώργου Σεφέρη, 1965.
Τραγούδι Δ'
Η ΝΥΦΗ Εγώ κοιμούμαι κι η καρδιά μου ξαγρυπνά. Φωνή του αγαπημένου· χτυπά την πόρτα. -«άνοιξε, αδερφή μου, ταίρι μου, περιστέρα μου, πανέμνοστή μου, τι το κεφάλι μου το νότισε η δροσιά και τους βοστρύχους μου τ᾽ αγιάζι της νυχτός». -«Γδύθηκα το χιτώνα μου, πώς να τον φορέσω; Ένιψα τα πόδια μου, πώς να τα λερώσω;» Έσυρε το χέρι του ο αγαπημένος στης κλειδωνιάς το μάτι3 και θροήθηκαν τα σπλάχνα μου γι᾽ αυτόν. Σηκώθηκα ν᾽ ανοίξω στον αγαπημένο μου· έσταξε σμύρνα από τα χέρια μου, τα δάχτυλά μου γέμισαν σμύρνα σαν άγγιξα το μάνταλο της κλειδωνιάς. Άνοιξα στον αγαπημένο μου· ο αγαπημένος είχε περάσει· βγήκε η ψυχή μου ακολουθώντας τον· τονε ζήτησα και δεν τον βρήκα, τονε φώναξα, δε μ᾽ άκουσε. Μ᾽ ήβραν οι φύλακες που τριγυρνούν στην πολιτεία, με χτύπησαν, με πλήγωσαν, πήραν τη μαντίλα μου από πάνω μου αυτοί που φυλάγουν τα τείχη. Σας εξορκίζω, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, στις δύναμες και στις ορμές του αγρού α βρείτε τον αγαπημένο μου τι θα του πείτε; Πως είμαι λαβωμένη της αγάπης.
Ο ΧΟΡΟΣ Μα τι έχει ο αγαπημένος σου, πάνω απ᾽ τους άλλους, συ πεντάμορφη; Μα τι έχει ο αγαπημένος σου πάνω απ᾽ τους άλλους για να μας εξορκίζεις τόσο;
Η ΝΥΦΗ Ο αγαπημένος μου λάμπει και ροδίζει, διαλεχτός στους μύριους· το κεφάλι του είναι λαγαρό χρυσάφι βάγια οι βόστρυχοί του μαύροι σαν κοράκι. Τα μάτια του είναι περιστέρια στα νερά στ᾽ αυλάκια, λούζονται στο γάλα κάθονται στις γούρνες. Τα μάγουλά του είναι βραγιές μυριστικά θήκες αρωμάτων· τα χείλια του είναι κρίνα και σταλάζουν σμύρνα· τα χέρια του είναι μάλαμα βραχιόλια χρυσόλιθους γεμάτα· είναι φίλντισι η κοιλιά του με ψηφιά ζαφείρια· τα πόδια του είναι μάρμαροκολόνες με χρυσά θεμέλια. Η όψη του είναι σαν το Λίβανο, διαλεχτή σαν το κέδρο· τα λόγια του είναι γλυκασμός κι ολόκληρος είναι επιθυμία. Αυτός είναι ο αγαπημένος μου κι αυτός το ταίρι μου, θυγατέρες της Ιερουσαλήμ.
Τραγούδι Ϛ'
Ο ΧΟΡΟΣ Ποια είναι τούτη που ανεβαίνει λευκανθισμένη ακουμπώντας στον αγαπημένο της;
Ο ΑΝΤΡΑΣ Κάτω απ᾽ τη μηλιά σε ξύπνησα εκεί που η μάνα σου σε γέννησε, εκεί που πόνεσε και σε γέννησε.
Η ΝΥΦΗ Βάλε με σφραγίδα στην καρδιά σου, ωσάν σφραγίδα στο μπράτσο σου· είναι δυνατή η αγάπη σαν το θάνατο και σκληρός ο πόθος σαν τον άδη· οι σπίθες της είναι σπίθες της φωτιάς, φλόγα του Θεού. Νερά ποτάμια δεν μπορούν να σβήσουν την αγάπη.
Το Ἆσμα Ἀσμάτων, "ωραιότατο άσμα"
είναι ένα λυρικό τραγούδι με διαλογική μορφή και ερωτικό περιεχόμενο: το
έργο ειδικότερα περιγράφει τον πόθο δύο αποχωρισμένων εραστών και την
επανένωσή τους παρά τα εμπόδια που παρεμβάλλονται. Τα πρόσωπα που λαμβάνουν τον λόγο είναι η Νύφη, ο Άντρας και ένας Χορός
γυναικών, σε δύο περιπτώσεις ίσως και Χορός ανδρών.
Η λογική σύνδεση και κατά συνέπεια η διάκριση των μερών του ποιήματος
δεν είναι στις περισσότερες περιπτώσεις σαφής. Ορισμένοι μελετητές,
προσπαθώντας να ερμηνεύσουν αυτήν ακριβώς τη χαλαρή σύνδεση του Άσματος,
διετύπωσαν την υπόθεση ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για ανθολογία
ερωτικών ή γαμήλιων ασμάτων χωρίς ιδιαίτερη συνοχή μεταξύ τους.
Όσοι αντίθετα υπερασπίζονται την ενότητα του ποιήματος επισημαίνουν την
παρουσία των ίδιων προσώπων από αρχής μέχρι τέλους του έργου, καθώς επίσης
την ομοιότητα του ύφους και των εικόνων. Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται
για ενιαίο ποίημα είτε για επιμέρους άσματα, οι επαναλήψεις και οι
παραλλαγές πάνω σε συγκεκριμένα ερωτικά θέματα συνηγορούν υπέρ της άποψης
ότι το έργο παραδόθηκε προφορικά (πιθανώς απαγγελλόταν σε γαμήλιες
τελετές), έως ότου κατεγράφη και απέκτησε την τελική του μορφή κατά πάσα
πιθανότητα μεταξύ 450-400 π.Χ. (για την χρονολόγηση της μετάφρασης των Ο'
βλ. το σχόλ. 1 στο προηγούμενο Κείμενο του Εκκλησιαστή). Αν και το
περιεχόμενο του Άσματος είναι αναμφισβήτητα ερωτικό, ενσωματώθηκε στον
εβραϊκό και στον χριστιανικό κανόνα, επειδή ερμηνεύτηκε αλληγορικά: οι
Εβραίοι είδαν στο Άσμα μια παράσταση της σχέσης του Γιαχβέ, δηλαδή του
Θεού, προς τον περιούσιο λαό του Ισραήλ, ενώ οι χριστιανοί τη σχέση του
Χριστού προς την Εκκλησία.
Στο παραπάνω αποσπάσματα η Νύφη ακούει τη νύχτα τον αγαπημένο της να
χτυπάει την πόρτα. Γεμάτη πόθο σηκώνεται να του ανοίξει, αλλά ο αγαπημένος της έχει φύγει.
Τον αναζητεί μάταια σ᾽ ολόκληρη την Ιερουσαλήμ, οι φύλακες την χτυπούν και
την εμπαίζουν. Ακολουθεί o"έπαινος" του Άντρα από τη Νύφη (είχε προηγηθεί ο "έπαινος" της
Νύφης από τον Άντρα στο τρίτο Τραγούδι). Στο δεύτερο απόσπασμα η ένωση έχει
πραγματοποιηθεί και οι δύο εραστές ανταλλάσσουν λόγια αγάπης.